20ไม่มีมิตรอะไรเสมอด้วยวิชา

๒๐.นาสฺติ วิทฺยาสมํ มิตฺรํ น จ วฺยาธิสโม ริปุ

น จ ภกฺตฺยาสมะ เสฺนโห น จ ไทวาตฺปรํ พลมฺ.

ไม่มีมิตรอะไรเสมอด้วยวิชา

ไม่มีข้าศึกอะไรเสมอด้วยพยาธิ

ไม่มีความรักใดเสมอด้วยความภักดี

ไม่มีกำลังอะไรเสมอด้วยกรรมบันดาล.

19ทรชนผู้หาโอกาสทำโทษตอบแทนผู้อื่นอยู่เสมอ

๑๙.ทุรฺชโน นิกฺฤติปฺรายะ เสวฺยมาโน พุไธรปิ

คฺฤหฺยมาณ อิวางฺคาโร  นิรฺมลตฺวํ น คจฺฉติ.

ทรชนผู้หาโอกาสทำโทษตอบแทนผู้อื่นอยู่เสมอ

แม้จะคบกับนักปราชญ์ก็ไม่หมดมลทินไปได้

เหมือนคนจับถ่านไฟ.

18เมื่อผู้ที่ไม่ประมาทเที่ยวภิกขาจารว่า ให้ทานเถิด ให้ทานเถิด ดังนี้

๑๘. ภฺรมโต เทหิ เทตีติ ภิกฺษำ ปฺรติ นิรุคจฺฉตะ

อปฺรมาทสฺย เทาราตฺมฺยํ กถยนฺติ สวฺมูรฺติภะ.

เมื่อผู้ที่ไม่ประมาทเที่ยวภิกขาจารว่า

ให้ทานเถิด ให้ทานเถิด ดังนี้

คนโง่ย่อมพากันติเตียนตามนิสัยของตน

ว่าผู้นั้นประพฤติตนเป็นคนชั่ว.

17สิ่งที่สาธุชนทำลงแล้ว ถึงจะเล็กน้อยก็ยั่งยืนยืน เหมือนรอยที่จารึกไว้ในศิลา

๑๗.อตฺยลฺปมปิ  สาธูนำ ศิลาเลเขว ติษฺฐติ

ชลเลเขว นิจานำ  ยตฺกฺฤตํ ตทฺธิ นศฺยติ.

สิ่งที่สาธุชนทำลงแล้ว

ถึงจะเล็กน้อยก็ยั่งยืน เหมือนรอยที่จารึกไว้ในศิลา

สิ่งที่ชนต่ำช้าทำลงไว้ ย่อมพินาศไปโดยเร็ว

เหมือนรอยที่ขีดลงในน้ำ.

16บุรุษผู้ฝึกใจได้สูงแล้ว ย่อมได้รับความสุข ๒ ประการ

๑๖.ปุสามุนฺนตจิตฺตานำ ทฺวยเมว สุขาวหํ

สรฺวสงฺคนิวฺฤตฺติรฺวา วิภูติรฺวาติวิสฺตระ.

บุรุษผู้ฝึกใจได้สูงแล้ว ย่อมได้รับความสุข ๒ ประการ

  

คือคลายจากความทะเยอทะยานในสิ่งทั้งปวง ๑

มีเครื่องประดับคือคุณอันกว้างขวาง ๑.

15ความใคร่ในธรรมเป็นการรื่นรมย์ใจจริง

๑๕.สโตฺย มโนรถ กามะ สตฺยา รมฺยา วิภูตยะ

กินฺนุ มตฺตางฺคนาปางฺค- ภงฺคโลลํ หิ ชีวิตํ.

ความใคร่ในธรรมเป็นการรื่นรมย์ใจจริง

เครื่องประดับคือคุณเป็นของควรยินดีจริง เพราะเหตุใด?

เพราะเหตุว่าชีวิตเป็นของเคลื่อนไหวเร็ว

เหมือนสตรีสาวอันชายหางตาดูบุรุษฉะนั้น.

14 ถึงเวลาข้าวแพงก็ให้ทานข้าว คราวข้าวปลาบริบูรณ์ก็แจกจ่ายเงินทอง

๑๔.สโตฺย มโนรถ กามะ สตฺยา รมฺยา วิภูตยะ

กินฺนุ มตฺตางฺคนาปางฺค- ภงฺคโลลํ หิ ชีวิตํ.

ถึงเวลาข้าวแพงก็ให้ทานข้าว

คราวข้าวปลาบริบูรณ์ก็แจกจ่ายเงินทอง

คราวเกิดอันตรายก็ช่วยปลดเปลื้อง

คนเช่นนี้มีเทวดานับถือมากในสวรรค์.

13 ผู้มีวิชาย่อมหาทรัพย์สมบัติและความสุขได้เสมอไป

๑๓. ชลพินฺทุนิปาเตน กฺรมศะ ปูรฺยเต ฆฏะ

ส เหตะ สรฺววิทยานำ ธรมสฺย จ ธนสฺย จ.

ผู้มีวิชาย่อมหาทรัพย์สมบัติและความสุขได้เสมอไป

เหมือนหม้อน้ำที่ตั้งไว้กลางแจ้ง

ย่อมเต็มด้วยหยาดน้ำฝนอันตกลงมาโดยลำดับ.

12ชนผู้เป็นพหูสูตทรงคุณธรรมไว้ได้

๑๒.ศฺรุยตำ ธรฺมสรฺวสฺวํ ศฺรุตํ ไจวาวธารฺยตามฺ

อาตฺมนะ ปฺรติกูลานิ ปเรษำ น สมาจเรตฺ.

ชนผู้เป็นพหูสูตทรงคุณธรรมไว้ได้

ย่อมไม่ประพฤติสิ่งซึ่งเป็นที่รังเกียจแก่ผู้อื่น.

11ถึงคราวเกิดประลัยกัลป์ ฝั่งมหาสมุทรที่แน่นหนาก็ประลัยได้

๑๑.ปฺรฬเย ภินฺนมรฺยาทา  ภวนฺติ กิล สาคราะ

มรฺยาทาเภทมิจฺฉนฺติ  ปฺรฬเยปิ น สาธวะ.

ถึงคราวเกิดประลัยกัลป์

ฝั่งมหาสมุทรที่แน่นหนาก็ประลัยได้

แต่สัตบุรุษทั้งหลายแม้ตนประลัยไปแล้ว

ก็ไม่ปรารถนาทำลายมารยาท.

10พวกมนุษย์ถ้าไม่มีความห่วงใยด้วยความโลภ ย่อมจะได้ดื่มน้ำอันอร่อย

๑๐. มานุษฺยํ มธุรํ นิตฺยํ ยทิ น สฺยาตฺ ภวาศฺรยะ

สุหฺฤทฺย สฺวาทุสลิละ สุภาษิตรไสรปิ.

พวกมนุษย์ถ้าไม่มีความห่วงใยด้วยความโลภ

ย่อมจะได้ดื่มน้ำอันอร่อย

และฟังรสสุภาษิตอันต้องใจเป็นสุขสำราญเสมอ.

09ถอนหนามออกจากต้นไม้ หนามย่อมทำกิริยา 2 อย่าง

๙.กณฺฏกานำ ขนเนน ทฺวิไธว หิ ปฺรกฺริยา

อุทฺธรณาตฺมุเข ภงฺโค ทูรโต วา วิวรฺชนมฺ.

ถอนหนามออกจากต้นไม้

หนามย่อมทำกิริยา 2 อย่าง คือ

หลุดออกมาแทงตนประการ 1

กระเด็นตกไปที่อื่น(คอยแทงผู้อื่น) ประการ 1

ไม่มีประโยชน์เลย.